1
現代数学解説
文献あり

Papanikolas-Rogers-Samartの恒等式

23
0
$$\newcommand{bk}[0]{\boldsymbol{k}} \newcommand{bl}[0]{\boldsymbol{l}} \newcommand{BQ}[5]{{}_{#1}\psi_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{calA}[0]{\mathcal{A}} \newcommand{calS}[0]{\mathcal{S}} \newcommand{CC}[0]{\mathbb{C}} \newcommand{F}[5]{{}_{#1}F_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{H}[5]{{}_{#1}H_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{inv}[0]{\mathrm{inv}} \newcommand{maj}[0]{\mathrm{maj}} \newcommand{ol}[0]{\overline} \newcommand{Q}[5]{{}_{#1}\phi_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{QQ}[0]{\mathbb{Q}} \newcommand{ZZ}[0]{\mathbb{Z}} $$

以下のような恒等式が知られている.

Papanikolas-Rogers-Samart(2014)

\begin{align} \sum_{0< n}\frac{\binom{2n}n^4}{2^{8n}n}+\sum_{0\leq n}\frac{\binom{2n}n^4}{2^{8n}\left(n+\frac 12\right)}=8\ln 2-\frac{28\zeta(3)}{\pi^2} \end{align}

今回はこの等式に超幾何級数の変換公式を用いた証明を与えたいと思う.

${}_7F_6$の二項変換公式( 前の記事 の定理2)より
\begin{align} \F76{\frac 12,\frac 54,x,\frac 12-x,\frac 12,\frac 12,\frac 12}{\frac 14,\frac 32-x,1+x,1,1,1}{1}&=\frac{8}{\pi^2}\F76{1,\frac 32,x+\frac 12,1-x,1,\frac 12,\frac 12}{\frac 12,\frac 32-x,1+x,1,\frac 32,\frac 32}1\\ &=\frac{8}{\pi^2}\F43{1,x+\frac 12,1-x,\frac 12}{\frac 32-x,1+x,\frac 32}1\\ &=\frac{8}{\pi^2}\sum_{0\leq n}\frac{\left(x+\frac 12,1-x\right)_n}{(2n+1)\left(\frac 32-x,1+x\right)_n} \end{align}
となる. 一方, 左辺は
\begin{align} \F76{\frac 12,\frac 54,x,\frac 12-x,\frac 12,\frac 12,\frac 12}{\frac 14,\frac 32-x,1+x,1,1,1}{1}&=x\left(\frac 12-x\right)\sum_{0\leq n}\frac{(4n+1)\binom{2n}n^4}{2^{8n}(n+x)\left(n+\frac 12-x\right)}\\ &=2x\left(\frac 12-x\right)\left(\sum_{0\leq n}\frac{\binom{2n}n^4}{2^{8n}(n+x)}+\sum_{0\leq n}\frac{\binom{2n}n^4}{2^{8n}\left(n+\frac 12-x\right)}\right) \end{align}
となるので,
\begin{align} \sum_{0< n}\frac{\binom{2n}n^4}{2^{8n}(n+x)}+\sum_{0\leq n}\frac{\binom{2n}n^4}{2^{8n}\left(n+\frac 12-x\right)}&=\frac 1x\left(\frac{4}{\pi^2}\sum_{0\leq n}\frac{\left(x+\frac 12,1-x\right)_n}{(2n+1)(1+x)_n\left(\frac 12-x\right)_{n+1}}-1\right) \end{align}
を得る. ここで, $x\to 0$とすると,
\begin{align} \sum_{0< n}\frac{\binom{2n}n^4}{2^{8n}n}+\sum_{0\leq n}\frac{\binom{2n}n^4}{2^{8n}\left(n+\frac 12\right)}&=\lim_{x\to0}\frac{4}{\pi^2}\frac{d}{dx}\sum_{0\leq n}\frac{\left(x+\frac 12,1-x\right)_n}{(2n+1)(1+x)_n\left(\frac 12-x\right)_{n+1}}\\ &=\frac{2}{\pi^2}\sum_{0\leq n}\frac{1}{\left(n+\frac 12\right)^2}\left(\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}+\sum_{k=0}^{n}\frac 1{k+\frac 12}-2\sum_{k=1}^n\frac 1k\right) \end{align}
ここで, Dixonの和公式 より
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac{\left(x+\frac 12\right)_n}{(2n+1)\left(\frac 12-x\right)_{n+1}}&=\frac 1{\frac 12-x}\F32{1,\frac 12,\frac 12+x}{\frac 32,\frac 32-x}1\\ &=\frac 1{\frac 12-x}\frac{\Gamma\left(\frac 32\right)^2\Gamma\left(\frac 32-x\right)\Gamma\left(\frac 12-x\right)}{\Gamma\left(1-x\right)^2}\\ &=\frac{\pi\Gamma\left(\frac 12-x\right)^2}{4\Gamma\left(1-x\right)^2} \end{align}
であることから両辺を$x$で微分してから$x=0$とすると,
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac{1}{\left(n+\frac 12\right)^2}\left(\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}+\sum_{k=0}^{n}\frac 1{k+\frac 12}\right)=2\pi^2\ln 2 \end{align}
を得る. また, Gaussの超幾何定理の系
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac 1{(n+x)^2}\sum_{k=1}^n\frac 1k=(\gamma+\psi(x))\psi'(x)-\frac 12\psi''(x) \end{align}
において$x=\frac 12$とすると
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac 1{\left(n+\frac 12\right)^2}\sum_{k=1}^n\frac 1k=-\pi^2\ln 2+7\zeta(3) \end{align}
も得られる. よって,
\begin{align} \frac{2}{\pi^2}\sum_{0\leq n}\frac{1}{\left(n+\frac 12\right)^2}\left(\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}+\sum_{k=0}^{n}\frac 1{k+\frac 12}-2\sum_{k=1}^n\frac 1k\right)&=\frac{2}{\pi^2}\left(4\pi^2\ln 2-14\zeta(3)\right)\\ &=8\ln 2-\frac{28\zeta(3)}{\pi^2} \end{align}
となって示すべき等式が得られる.

類似

以下のような類似も知られている.

Campbell(2024)

\begin{align} \sum_{0< n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}n}+\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}\left(n+\frac 12\right)}=6\ln 2-\frac{8\beta(2)}{\pi} \end{align}

これに関しても定理1の証明と同じように示すことができる.

${}_7F_6$の二項変換公式( 前の記事 の定理2)において, $f\to\infty$とした等式を用いると,
\begin{align} \F65{\frac 12,\frac 54,x,\frac 12-x,\frac 12,\frac 12}{\frac 14,\frac 32-x,1+x,1,1}{-1}&=\frac{4}{\pi}\F65{1,\frac 32,x+\frac 12,1-x,1,\frac 12}{\frac 12,\frac 32-x,1+x,1,\frac 32}{-1}\\ &=\frac{4}{\pi}\F32{1,x+\frac 12,1-x}{\frac 32-x,1+x}{-1}\\ &=\frac{4}{\pi}\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\left(x+\frac 12,1-x\right)_n}{\left(\frac 32-x,1+x\right)_n} \end{align}
となる. ここで,
\begin{align} \F65{\frac 12,\frac 54,x,\frac 12-x,\frac 12,\frac 12}{\frac 14,\frac 32-x,1+x,1,1}{-1}&=2x\left(\frac 12-x\right)\left(\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}(n+x)}+\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}\left(n+\frac 12-x\right)}\right) \end{align}
であるから,
\begin{align} \sum_{0< n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}(n+x)}+\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}\left(n+\frac 12-x\right)}&=\frac 1x\left(\frac{2}{\pi}\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\left(x+\frac 12,1-x\right)_n}{\left(1+x\right)_n\left(\frac 12-x\right)_{n+1}}-1\right) \end{align}
を得る. ここで, $x\to 0$とすると,
\begin{align} \sum_{0< n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}n}+\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}\left(n+\frac 12\right)}&=\frac{2}{\pi}\lim_{x\to 0}\frac{d}{dx}\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\left(x+\frac 12,1-x\right)_n}{\left(1+x\right)_n\left(\frac 12-x\right)_{n+1}}\\ &=\frac{2}{\pi}\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\left(\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}+\sum_{k=0}^{n}\frac 1{k+\frac 12}-2\sum_{k=1}^n\frac 1k\right) \end{align}
となる. ここで, Kummerの和公式より
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\left(x+\frac 12\right)_n}{\left(\frac 12-x\right)_{n+1}}&=\frac 1{\frac 12-x}\F21{1,x+\frac 12}{\frac 32-x}{-1}\\ &=\frac 1{\frac 12-x}\frac{\Gamma\left(\frac 32\right)\Gamma\left(\frac 32-x\right)}{\Gamma(1-x)}\\ &=\frac{\sqrt{\pi}}2\frac{\Gamma\left(\frac 12-x\right)}{\Gamma(1-x)} \end{align}
であるから, 両辺を$x$で微分して$x=0$とすると,
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\left(\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}+\sum_{k=0}^{n}\frac 1{k+\frac 12}\right)=\pi\ln 2 \end{align}
を得る. また, Eulerの変換公式より
\begin{align} \F21{x,\frac 12}{\frac 32}{-1}&=2^{1-x}\F21{\frac 32-x,1}{\frac 32}{-1} \end{align}
だから,
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n(x)_n}{n!\left(n+\frac 12\right)}=2^{2-x}\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\left(\frac 32-x\right)_n}{\left(\frac 32\right)_n} \end{align}
となる. ここで, 両辺を$x$に関して微分して$x=1$とすると
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\sum_{k=1}^n\frac 1k&=-2\ln 2\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{2n+1}-2\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{2n+1}\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}\\ &=-\frac{\pi}2\ln 2-\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12} \end{align}
を得る. 先ほど示した式より,
\begin{align} \pi\ln 2&=\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\left(\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}+\sum_{k=0}^{n}\frac 1{k+\frac 12}\right)\\ &=2\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}+\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{\left(n+\frac 12\right)^2}\\ &=2\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}+4\beta(2) \end{align}
であるから,
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\sum_{k=0}^{n-1}\frac 1{k+\frac 12}&=\frac{\pi}2\ln 2-2\beta(2) \end{align}
である. よって,
\begin{align} \sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n}{n+\frac 12}\sum_{k=1}^n\frac 1k&=2\beta(2)-\pi\ln 2 \end{align}
を得る. これより,
\begin{align} \sum_{0< n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}n}+\sum_{0\leq n}\frac{(-1)^n\binom{2n}n^3}{2^{6n}\left(n+\frac 12\right)}&=\frac{2}{\pi}\left(3\pi\ln 2-4\beta(2)\right)\\ &=6\ln 2-\frac{8\beta(2)}{\pi} \end{align}
となって示すべき等式が得られる.

参考文献

[1]
M. A. Papanikolas, M. D. Rogers, D. Samart, The Mahler measure of a Calabi-Yau threefold and special L-values, Math. Z, 2014, 1151-1163
[2]
J. M. Campbell, On a higher-order version of a formula due to Ramanujan, Integral Transforms Spec. Funct, 2024, 260-269
投稿日:5日前
更新日:5日前
数学の力で現場を変える アルゴリズムエンジニア募集 - Mathlog served by OptHub

この記事を高評価した人

高評価したユーザはいません

この記事に送られたバッジ

バッジはありません。

投稿者

Wataru
Wataru
1056
74249
超幾何関数, 直交関数, 多重ゼータ値などに興味があります

コメント

他の人のコメント

コメントはありません。
読み込み中...
読み込み中