4
現代数学解説
文献あり

Andrewsの恒等式から得られる二項係数付き多重和の合同式2

55
0
$$\newcommand{adari}[0]{\mathrm{adari}} \newcommand{adari}[0]{\mathrm{adari}} \newcommand{adgari}[0]{\mathrm{adgari}} \newcommand{al}[0]{\mathrm{al}} \newcommand{amit}[0]{\mathrm{amit}} \newcommand{anit}[0]{\boldsymbol{anit}} \newcommand{anit}[0]{\mathrm{anit}} \newcommand{answamu}[0]{\mathrm{answamu}} \newcommand{anti}[0]{\mathrm{anti}} \newcommand{ari}[0]{\mathrm{ari}} \newcommand{ARI}[0]{\mathrm{ARI}} \newcommand{ARI}[0]{\mathrm{ARI}} \newcommand{arit}[0]{\mathrm{arit}} \newcommand{as}[0]{\mathrm{as}} \newcommand{axi}[0]{\mathrm{axi}} \newcommand{axit}[0]{\mathrm{axit}} \newcommand{ba}[0]{\boldsymbol{a}} \newcommand{bb}[0]{\boldsymbol{b}} \newcommand{bc}[0]{\boldsymbol{c}} \newcommand{bd}[0]{\boldsymbol{d}} \newcommand{be}[0]{\boldsymbol{e}} \newcommand{bk}[0]{\boldsymbol{k}} \newcommand{bl}[0]{\boldsymbol{l}} \newcommand{BQ}[5]{{}_{#1}\psi_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{bw}[0]{\boldsymbol{w}} \newcommand{bx}[0]{\boldsymbol{x}} \newcommand{by}[0]{\boldsymbol{y}} \newcommand{calA}[0]{\mathcal{A}} \newcommand{calS}[0]{\mathcal{S}} \newcommand{CC}[0]{\mathbb{C}} \newcommand{crash}[0]{\mathrm{crash}} \newcommand{der}[0]{\mathrm{der}} \newcommand{DIFF}[0]{\mathrm{DIFF}} \newcommand{EE}[0]{\mathfrak{E}} \newcommand{Eneg}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{neg}} \newcommand{Enegpush}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{negpush}} \newcommand{Epush}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{push}} \newcommand{es}[0]{\mathfrak{es}} \newcommand{Esena}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{sena}} \newcommand{ess}[0]{\mathfrak{ess}} \newcommand{Eswap}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\swap} \newcommand{Eter}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{ter}} \newcommand{expari}[0]{\mathrm{expari}} \newcommand{ez}[0]{\mathfrak{ez}} \newcommand{F}[5]{{}_{#1}F_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{fragari}[0]{\mathrm{fragari}} \newcommand{fragira}[0]{\mathrm{fragira}} \newcommand{gami}[0]{\mathrm{gami}} \newcommand{gamit}[0]{\mathrm{gamit}} \newcommand{gani}[0]{\mathrm{gani}} \newcommand{ganit}[0]{\mathrm{ganit}} \newcommand{gantar}[0]{\mathrm{gantar}} \newcommand{gari}[0]{\mathrm{gari}} \newcommand{GARI}[0]{\mathrm{GARI}} \newcommand{GARI}[0]{\mathrm{GARI}} \newcommand{garit}[0]{\mathrm{garit}} \newcommand{gaxi}[0]{\mathrm{gaxi}} \newcommand{gaxit}[0]{\mathrm{gaxit}} \newcommand{gepar}[0]{\mathrm{gepar}} \newcommand{GIFF}[0]{\mathrm{GIFF}} \newcommand{gira}[0]{\mathrm{gira}} \newcommand{girat}[0]{\mathrm{girat}} \newcommand{gush}[0]{\mathrm{gush}} \newcommand{H}[5]{{}_{#1}H_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{He}[0]{\mathfrak{He}} \newcommand{inv}[0]{\mathrm{inv}} \newcommand{invgami}[0]{\mathrm{invgami}} \newcommand{invgani}[0]{\mathrm{invgani}} \newcommand{invgari}[0]{\mathrm{invgari}} \newcommand{invgaxi}[0]{\mathrm{invgaxi}} \newcommand{invgira}[0]{\mathrm{invgira}} \newcommand{invmu}[0]{\mathrm{invmu}} \newcommand{ira}[0]{\mathrm{ira}} \newcommand{irat}[0]{\mathrm{irat}} \newcommand{iwat}[0]{\mathrm{iwat}} \newcommand{lu}[0]{\mathrm{lu}} \newcommand{LU}[0]{\mathrm{LU}} \newcommand{maj}[0]{\mathrm{maj}} \newcommand{mantar}[0]{\mathrm{mantar}} \newcommand{MU}[0]{\mathrm{MU}} \newcommand{neg}[0]{\mathrm{neg}} \newcommand{ol}[0]{\overline} \newcommand{Omantar}[0]{\mathfrak{O}\text{-}\mathrm{mantar}} \newcommand{OO}[0]{\mathfrak{O}} \newcommand{os}[0]{\mathfrak{os}} \newcommand{oss}[0]{\mathfrak{oss}} \newcommand{oz}[0]{\mathfrak{oz}} \newcommand{pari}[0]{\mathrm{pari}} \newcommand{preari}[0]{\mathrm{preari}} \newcommand{preira}[0]{\mathrm{preira}} \newcommand{pus}[0]{\mathrm{pus}} \newcommand{push}[0]{\mathrm{push}} \newcommand{pusnu}[0]{\mathrm{pusnu}} \newcommand{Q}[5]{{}_{#1}\phi_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{QQ}[0]{\mathbb{Q}} \newcommand{ras}[0]{\mathrm{ras}} \newcommand{rash}[0]{\mathrm{rash}} \newcommand{re}[0]{\mathfrak{re}} \newcommand{ro}[0]{\mathfrak{r\ddot{o}}} \newcommand{Se}[0]{\mathfrak{Se}} \newcommand{sh}[0]{\,\text{ш}\,} \newcommand{So}[0]{\mathfrak{S\ddot{o}}} \newcommand{swamu}[0]{\mathrm{swamu}} \newcommand{swap}[0]{\mathrm{swap}} \newcommand{To}[0]{\mathfrak{T\ddot{o}}} \newcommand{ZZ}[0]{\mathbb{Z}} $$

$\displaystyle\beta_n:=\frac{\left(\frac 12\right)_n}{n!}$とする. 前の記事( Andrewsの恒等式から得られる二項係数付き多重和の合同式 )の$\mathrm{mod}\,\,p^4$の予想の証明が得られたのでそれについてまとめたいと思う.

$r\geq 1$と素数$p\geq 5$に対し,
\begin{align} \sum_{n=0}^{p-1}(4n+1)\beta_n^{2r+4}&=p\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\beta_{n_r}\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}}\pmod {p^4}\\ \sum_{n=0}^{p-1}(-1)^n(4n+1)\beta_n^{2r+3}&=p\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\frac{\beta_{n_r}}{\beta_{n_1}}\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}}\pmod {p^4} \end{align}
が成り立つ.

まず, 1つ目の等式を示す. 前の記事( Andrewsの恒等式から得られる二項係数付き多重和の合同式 )で用いた等式
\begin{align} \sum_{0\leq n}(4n+1)\beta_n^{2r+2}\frac{\left(\frac{1+p}2,\frac{1-p}2\right)_n}{\left(1-\frac p2,1+\frac p2\right)_n}&=p\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\frac{\left(\frac{1-p}2,\frac{1+p}2\right)_{n_r}}{n_r!\left(\frac 12\right)_{n_r}}\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}} \end{align}
から始める.
\begin{align} \frac{\left(\frac{1+p}2,\frac{1-p}2\right)_n}{\left(1-\frac p2,1+\frac p2\right)_n}&=\beta_n^2\prod_{k=1}^n\frac{1-\frac{p^2}{\left(2k-1\right)^2}}{1-\frac{p^2}{(2k)^2}}\\ &=\beta_n^2\left(1+p^2\sum_{k=1}^n\left(\frac 1{(2k)^2}-\frac 1{(2k-1)^2}\right)\right)\pmod{p^4}\\ \left(\frac{1+p}2,\frac{1-p}2\right)_n&=\left(\frac 12\right)_n^2\left(1-p^2\sum_{k=1}^n\frac 1{(2k-1)^2}\right)\pmod {p^4} \end{align}
であるから, 上の式を$\mathrm{mod}\,\,p^4$すると,
\begin{align} &\sum_{0\leq n}(4n+1)\beta_n^{2r+4}\left(1+p^2\sum_{k=1}^n\left(\frac 1{(2k-1)^2}-\frac 1{(2k)^2}\right)\right)\\ &=p\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\beta_{n_r}\left(1-p^2\sum_{k=1}^{n_r}\frac 1{(2k-1)^2}\right)\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}}\pmod{p^4} \end{align}
を得る. よって,
\begin{align} &\sum_{0\leq n}(4n+1)\beta_n^{2r+4}\sum_{k=1}^n\left(\frac 1{(2k-1)^2}-\frac 1{\left(2k\right)^2}\right)\\ &=p\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\beta_{n_r}\sum_{k=1}^{n_r}\frac 1{\left(2k-1\right)^2}\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}}\pmod{p^2} \end{align}
であることを示せば,
\begin{align} \sum_{n=0}^{p-1}(4n+1)\beta_n^{2r+4}&=p\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\beta_{n_r}\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}}\pmod {p^4} \end{align}
が従う. Andrewsの恒等式
\begin{align} &\sum_{0\leq n}\frac{(a+2n)(a,b_1,\dots,b_{r+1},c_1,\dots,c_{r+1},-N)_n}{a(1+a-b_1,\dots,1+a-b_{r+1},1+a-c_1,\dots,1+a-c_{r+1},1+a+N)_nn!}\\ &=\frac{(1+a,1+a-b_{r+1}-c_{r+1})_N}{(1+a-b_{r+1},1+a-c_{r+1})_N}\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r}\frac{(-N)_{n_r}}{(b_{r+1}+c_{r+1}-N-a)_{n_r}}\\ &\qquad\cdot\prod_{j=1}^r\frac{(b_{j+1},c_{j+1})_{n_j}}{(1+a-b_j,1+a-c_j)_{n_j}}\frac{(1+a-b_j-c_j)_{n_j-n_{j-1}}}{(n_j-n_{j-1})!} \end{align}
において, $a,b_1,\dots,b_{r},c_2,\dots,c_r$を全て$\frac 12$として, $c_1=\frac{1+p}2, b_{r+1}=\frac {1-t}2,c_{r+1}=\frac{1+t}2,N=\frac{p-1}2$として$\mathrm{mod}\,\,p^2$すると,
\begin{align} \sum_{0\leq n}(4n+1)\beta_n^{2r+2}\frac{\left(\frac{1+t}2,\frac{1-t}2\right)_n}{\left(1-\frac t2,1+\frac t2\right)_n}&=p\frac{\left(\frac 12\right)_{\frac{p-1}2}^2}{\left(1-\frac t2,1+\frac t2\right)_{\frac{p-1}2}}\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\beta_{n_r}\frac{\left(\frac{1-t}2,\frac{1+t}2\right)_{n_r}}{\left(\frac 12\right)_{n_r}^2}\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}}\pmod{p^2} \end{align}
を得る. ここで, $t^2$の係数を比較すると,
\begin{align} &\sum_{0\leq n}(4n+1)\beta_n^{2r+4}\sum_{k=1}^n\left(\frac 1{(2k-1)^2}-\frac 1{\left(2k\right)^2}\right)\\ &=p\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\beta_{n_r}\left(\sum_{k=1}^{n_r}\frac 1{\left(2k-1\right)^2}-\sum_{k=1}^{\frac{p-1}2}\frac 1{(2k)^2}\right)\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}}\pmod{p^2} \end{align}
を得る. ここで, Wolstenholmeの定理 から, $p\geq 5$に対し,
\begin{align} 2\sum_{k=1}^{\frac{p-1}2}\frac 1{(2k)^2}&=\sum_{k=1}^{\frac{p-1}2}\frac 1{(2k-1)^2}+\sum_{k=1}^{\frac{p-1}2}\frac 1{(2k)^2}\pmod{p}\\ &=\sum_{k=1}^{p-1}\frac 1{k^2}\pmod{p}\\ &=0\pmod{p} \end{align}
であるから,
\begin{align} &\sum_{0\leq n}(4n+1)\beta_n^{2r+4}\sum_{k=1}^n\left(\frac 1{(2k-1)^2}-\frac 1{\left(2k\right)^2}\right)\\ &=p\sum_{0=n_0\leq n_1\leq\cdots\leq n_r< p}\beta_{n_r}\sum_{k=1}^{n_r}\frac 1{\left(2k-1\right)^2}\prod_{j=1}^r\beta_{n_j}^2\beta_{n_j-n_{j-1}}\pmod{p^2} \end{align}
となって示すべき等式が得られる. 2つ目の等式は上の等式において$b_1=\frac 12$の代わりに$b_1\to\infty$とすることによって全く同様に示される.

$p$$7$以上の素数として, $8$乗の場合の予想
\begin{align} \sum_{n=0}^{p-1}(4n+1)\beta_n^8&\overset{\text{?}}=p\sum_{n=0}^{p-1}\beta_n^3\sum_{k=0}^n\beta_k^3\beta_{n-k}\pmod{p^6} \end{align}
はまだ示せていないが, 同じようにAndrewsの恒等式を用いた証明が期待できそうである. $8$乗の場合には, $B_n$をBernoulli数として, 以下のような類似の予想も見つかっている.

$p$$5$以上の素数とするとき,
\begin{align} \sum_{k=0}^{p-1}(3(4k+1)^3+(4k+1))\beta_k^8=4p^3+\frac{93}{5}p^8B_{p-5}\pmod {p^9} \end{align}
が成り立つ.

参考文献

投稿日:1日前
更新日:11時間前
数学の力で現場を変える アルゴリズムエンジニア募集 - Mathlog served by OptHub

この記事を高評価した人

高評価したユーザはいません

この記事に送られたバッジ

バッジはありません。

投稿者

Wataru
Wataru
1163
85410
超幾何関数, 直交関数, 多重ゼータ値などに興味があります

コメント

他の人のコメント

コメントはありません。
読み込み中...
読み込み中