2

中央二項係数の8乗が入ったsupercongruence

115
0
$$\newcommand{adari}[0]{\mathrm{adari}} \newcommand{adari}[0]{\mathrm{adari}} \newcommand{adgari}[0]{\mathrm{adgari}} \newcommand{al}[0]{\mathrm{al}} \newcommand{amit}[0]{\mathrm{amit}} \newcommand{anit}[0]{\boldsymbol{anit}} \newcommand{anit}[0]{\mathrm{anit}} \newcommand{answamu}[0]{\mathrm{answamu}} \newcommand{anti}[0]{\mathrm{anti}} \newcommand{ari}[0]{\mathrm{ari}} \newcommand{ARI}[0]{\mathrm{ARI}} \newcommand{ARI}[0]{\mathrm{ARI}} \newcommand{arit}[0]{\mathrm{arit}} \newcommand{as}[0]{\mathrm{as}} \newcommand{axi}[0]{\mathrm{axi}} \newcommand{axit}[0]{\mathrm{axit}} \newcommand{ba}[0]{\boldsymbol{a}} \newcommand{bb}[0]{\boldsymbol{b}} \newcommand{bc}[0]{\boldsymbol{c}} \newcommand{bd}[0]{\boldsymbol{d}} \newcommand{be}[0]{\boldsymbol{e}} \newcommand{bk}[0]{\boldsymbol{k}} \newcommand{bl}[0]{\boldsymbol{l}} \newcommand{BQ}[5]{{}_{#1}\psi_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{bw}[0]{\boldsymbol{w}} \newcommand{bx}[0]{\boldsymbol{x}} \newcommand{by}[0]{\boldsymbol{y}} \newcommand{calA}[0]{\mathcal{A}} \newcommand{calS}[0]{\mathcal{S}} \newcommand{CC}[0]{\mathbb{C}} \newcommand{crash}[0]{\mathrm{crash}} \newcommand{der}[0]{\mathrm{der}} \newcommand{DIFF}[0]{\mathrm{DIFF}} \newcommand{EE}[0]{\mathfrak{E}} \newcommand{Eneg}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{neg}} \newcommand{Enegpush}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{negpush}} \newcommand{Epush}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{push}} \newcommand{es}[0]{\mathfrak{es}} \newcommand{Esena}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{sena}} \newcommand{ess}[0]{\mathfrak{ess}} \newcommand{Eswap}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\swap} \newcommand{Eter}[0]{\mathfrak{E}\text{-}\mathrm{ter}} \newcommand{expari}[0]{\mathrm{expari}} \newcommand{ez}[0]{\mathfrak{ez}} \newcommand{F}[5]{{}_{#1}F_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{fragari}[0]{\mathrm{fragari}} \newcommand{fragira}[0]{\mathrm{fragira}} \newcommand{gami}[0]{\mathrm{gami}} \newcommand{gamit}[0]{\mathrm{gamit}} \newcommand{gani}[0]{\mathrm{gani}} \newcommand{ganit}[0]{\mathrm{ganit}} \newcommand{gantar}[0]{\mathrm{gantar}} \newcommand{gari}[0]{\mathrm{gari}} \newcommand{GARI}[0]{\mathrm{GARI}} \newcommand{GARI}[0]{\mathrm{GARI}} \newcommand{garit}[0]{\mathrm{garit}} \newcommand{gaxi}[0]{\mathrm{gaxi}} \newcommand{gaxit}[0]{\mathrm{gaxit}} \newcommand{gepar}[0]{\mathrm{gepar}} \newcommand{GIFF}[0]{\mathrm{GIFF}} \newcommand{gira}[0]{\mathrm{gira}} \newcommand{girat}[0]{\mathrm{girat}} \newcommand{gush}[0]{\mathrm{gush}} \newcommand{H}[5]{{}_{#1}H_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{He}[0]{\mathfrak{He}} \newcommand{inv}[0]{\mathrm{inv}} \newcommand{invgami}[0]{\mathrm{invgami}} \newcommand{invgani}[0]{\mathrm{invgani}} \newcommand{invgari}[0]{\mathrm{invgari}} \newcommand{invgaxi}[0]{\mathrm{invgaxi}} \newcommand{invgira}[0]{\mathrm{invgira}} \newcommand{invmu}[0]{\mathrm{invmu}} \newcommand{ira}[0]{\mathrm{ira}} \newcommand{irat}[0]{\mathrm{irat}} \newcommand{iwat}[0]{\mathrm{iwat}} \newcommand{lu}[0]{\mathrm{lu}} \newcommand{LU}[0]{\mathrm{LU}} \newcommand{maj}[0]{\mathrm{maj}} \newcommand{mantar}[0]{\mathrm{mantar}} \newcommand{MU}[0]{\mathrm{MU}} \newcommand{neg}[0]{\mathrm{neg}} \newcommand{ol}[0]{\overline} \newcommand{Omantar}[0]{\mathfrak{O}\text{-}\mathrm{mantar}} \newcommand{OO}[0]{\mathfrak{O}} \newcommand{os}[0]{\mathfrak{os}} \newcommand{oss}[0]{\mathfrak{oss}} \newcommand{oz}[0]{\mathfrak{oz}} \newcommand{pari}[0]{\mathrm{pari}} \newcommand{preari}[0]{\mathrm{preari}} \newcommand{preira}[0]{\mathrm{preira}} \newcommand{pus}[0]{\mathrm{pus}} \newcommand{push}[0]{\mathrm{push}} \newcommand{pusnu}[0]{\mathrm{pusnu}} \newcommand{Q}[5]{{}_{#1}\phi_{#2}\left[\begin{matrix}#3\\#4\end{matrix};#5\right]} \newcommand{QQ}[0]{\mathbb{Q}} \newcommand{ras}[0]{\mathrm{ras}} \newcommand{rash}[0]{\mathrm{rash}} \newcommand{re}[0]{\mathfrak{re}} \newcommand{ro}[0]{\mathfrak{r\ddot{o}}} \newcommand{Se}[0]{\mathfrak{Se}} \newcommand{sh}[0]{\,\text{ш}\,} \newcommand{So}[0]{\mathfrak{S\ddot{o}}} \newcommand{swamu}[0]{\mathrm{swamu}} \newcommand{swap}[0]{\mathrm{swap}} \newcommand{To}[0]{\mathfrak{T\ddot{o}}} \newcommand{ZZ}[0]{\mathbb{Z}} $$

$\beta_n:=\frac{\binom{2n}n}{2^{2n}}$とする. 前の記事( Andrewsの恒等式から得られる二項係数付き多重和の合同式2 )において予想した以下のsupercongruenceが示せたので, まとめたいと思う.

$p$$5$以上の素数とするとき,
\begin{align} \sum_{k=0}^{p-1}(3(4k+1)^3+(4k+1))\beta_k^8&\equiv 4p^3+\frac{93}5p^8B_{p-5}\pmod{p^9} \end{align}
が成り立つ.

以下の証明はGPT-6 Astraによって得られたものである. $m:=\frac{p-1}2$
\begin{align} H_n^{(k)}:=\sum_{j=1}^n\frac 1{j^k} \end{align}
とする. まず, 1つ補題を用意する.

$p$$7$以上の素数であるとき, 以下の合同式が成り立つ.
\begin{align} H_{p-1}^{(4)}&\equiv \frac 45pB_{p-5}\pmod{p^2}\\ H_m^{(5)}&\equiv -6B_{p-5}\pmod p\\ H_m^{(4)}&\equiv \frac{62}5pB_{p-5}\pmod{p^2} \end{align}

まず, 1つ目については例えば Zhaoの論文 に書かれている(Theorem 2.8). 2つ目の式はFaulhaberの公式から,
\begin{align} H_m^{(5)}&\equiv \sum_{j=1}^{m}j^{p-6}\pmod p\\ &\equiv \frac{B_{p-5}\left(\frac 12\right)-B_{p-5}}{p-5}\pmod p\\ &\equiv -6B_{p-5}\pmod p \end{align}
と得られる. 3つ目の式は
\begin{align} H_{p-1}^{(4)}&\equiv \sum_{j=1}^m\frac 1{j^4}+\sum_{j=1}^m\frac 1{(p-j)^4}\pmod{p^2}\\ &\equiv 2H_m^{(4)}+4pH_m^{(5)}\pmod{p^2} \end{align}
となるから, 前半2つの式から従う. 最後の等号は
\begin{align} \frac 1{(p-j)^4}&\equiv\frac 1{j^4}+4p\frac 1{j^5}\pmod{p^2}\\ \end{align}
と展開されることを用いている.

定理1の証明

$p\geq 7$とする($p=5$については個別に確認できる). まず, 前の記事( ある二項係数付き級数の合同式について )でも用いた等式
\begin{align} \sum_{k=0}^{p-1}(3(4k+1)^3+(4k+1))\beta_k^8&=64p^4\beta_p^4\sum_{k=0}^{p-1}\beta_k^4\left(\frac 1{p-k-\frac 12}-\frac 1{p+k}\right) \end{align}
から始める. まず,
\begin{align} \sum_{k=m+1}^{p-1}\beta_k^4\left(\frac 1{p-k-\frac 12}-\frac 1{p+k}\right)\equiv 0\pmod{p^5} \end{align}
を示す. $k=p-j$と置き換えると,
\begin{align} \beta_{p-j}^4\equiv \frac{p^4}{16j^4\beta_j^4}\pmod{p^5} \end{align}
であるから,
\begin{align} \sum_{k=m+1}^{p-1}\beta_k^4\left(\frac 1{p-k-\frac 12}-\frac 1{p+k}\right)&\equiv\frac{p^4}{16}\sum_{j=1}^{m}\frac 1{j^4\beta_j^4}\left(\frac 1{j-\frac 12}+\frac 1j\right)\pmod{p^5}\\ &\equiv 0\pmod{p^5} \end{align}
が分かる. 最後の等号は$j\mapsto m+1-j$によって
\begin{align} j^4\beta_j^4\equiv (m+1-j)^4\beta_{m+1-j}^4\pmod p \end{align}
であることから2つの項が打ち消し合うことにより従う. よって,
\begin{align} \sum_{k=0}^{p-1}(3(4k+1)^3+(4k+1))\beta_k^8&\equiv 64p^4\beta_p^4\sum_{k=0}^m\beta_k^4\left(\frac 1{p-k-\frac 12}-\frac 1{p+k}\right)\pmod{p^9} \end{align}
である.
\begin{align} \Phi(u):=\sum_{k=0}^m(4k+1)\beta_k^5\frac{(p)_k}{\left(\frac 32-p\right)_k}\prod_{j=1}^k\frac{1-\frac{p}{j-\frac 12}+\frac{u}{\left(j-\frac 12\right)^4}}{1+\frac pj+\frac{u}{j^4}} \end{align}
とする. このとき,
\begin{align} \Phi(0)=p(2p-1)\sum_{k=0}^m\beta_k^4\left(\frac 1{p-k-\frac 12}-\frac 1{p+k}\right) \end{align}
となる. 次に$\Phi\left(\frac{p^4}{16}\right)$を考える. 4次方程式
\begin{align} X^4+pX^3+\frac{p^4}{16}=0 \end{align}
の4つの根を$x_1,x_2,x_3,x_4$とする. $-\frac p2$は根であるから, $x_4=-\frac p2$とする. このとき, 解と係数の関係から, $x_1+x_2+x_3+x_4=-p$である.
\begin{align} &\prod_{j=1}^k\frac{1-\frac{p}{j-\frac 12}+\frac{p^4}{16\left(j-\frac 12\right)^4}}{1+\frac{p}j+\frac{p^4}{16j^4}}\\ &=\frac 1{\beta_k^4}\prod_{j=1}^k\prod_{i=1}^4\frac{x_i+j-\frac 12}{j-x_i}\\ &=\frac 1{\beta_k^4}\prod_{i=1}^4\frac{\left(\frac 12+x_i\right)_k}{(1-x_i)_k} \end{align}
となるから, これを代入して
\begin{align} \Phi\left(\frac{p^4}{16}\right)&=\sum_{k=0}^m(4k+1)\frac{\left(\frac 12,p\right)_k}{k!\left(\frac 32-p\right)_k}\prod_{i=1}^4\frac{\left(\frac 12+x_i\right)_k}{(1-x_i)_k} \end{align}
ここで, $\frac 12+x_4=-m$であり, 2-balancedであるからDougallの${}_7F_6$和公式から右辺が総和できて,
\begin{align} \Phi\left(\frac{p^4}{16}\right)&=\frac{\left(\frac 32\right)_m}{\left(\frac 32-p\right)_m}\prod_{i=1}^3\frac{(1-p-x_i)_m}{(1-x_i)_m}\\ &=\frac{(-p-x_4)_m}{(-x_4)_m}\prod_{i=1}^3\frac{(1-p-x_i)_m}{(1-x_i)_m}\\ &=(2p-1)\prod_{i=1}^4\frac{(1-p-x_i)_m}{(1-x_i)_m}\\ &=(2p-1)\prod_{j=1}^m\prod_{i=1}^4\frac{j-p-x_i}{j-x_i}\\ &=(2p-1)\prod_{j=1}^m\frac{(j-p)^4+p(j-p)^3+\frac{p^4}{16}}{j^4+pj^3+\frac{p^4}{16}}\\ &=(2p-1)\prod_{j=1}^m\frac{\left(1-\frac pj\right)^4+\frac pj\left(1-\frac pj\right)^3+\frac{p^4}{16j^4}}{1+\frac pj+\frac{p^4}{16j^4}} \end{align}
となる. よって,
\begin{align} \beta_p=\frac 12\prod_{j=1}^m\frac{1-\frac{p^2}{4j^2}}{1-\frac pj} \end{align}
と変形できるから,
\begin{align} \frac{\beta_p^4}{2p-1}\Phi\left(\frac{p^4}{16}\right)&=\frac 1{16}\prod_{j=1}^m\frac{\left(1-\frac{p^2}{4j^2}\right)^4\left(\left(1-\frac pj\right)^4+\frac pj\left(1-\frac pj\right)^3+\frac{p^4}{16j^4}\right)}{\left(1-\frac{p}{j}\right)^4\left(1+\frac pj+\frac{p^4}{16j^4}\right)} \end{align}
となる. ここで,
\begin{align} \ln\frac{\left(1-\frac{z^2}4\right)^4\left((1-z)^4+z(1-z)^3+\frac{z^4}{16}\right)}{\left(1-z\right)^4\left(1+z+\frac{z^4}{16}\right)}=\frac 38z^4+\frac 14z^5+O(z^6) \end{align}
であるから(ここは手計算だと厳しいかもしれない),
\begin{align} \frac{\left(1-\frac{z^2}4\right)^4\left((1-z)^4+z(1-z)^3+\frac{z^4}{16}\right)}{\left(1-z\right)^4\left(1+z+\frac{z^4}{16}\right)}=1+\frac 38z^4+\frac 14z^5+O(z^6) \end{align}
である. よって, 補題2より
\begin{align} \frac{\beta_p^4}{2p-1}\Phi\left(\frac{p^4}{16}\right)&=\frac 1{16}\left(1+\frac {3p^4}8H_m^{(4)}+\frac{p^5}4H_m^{(5)}\right)\mod{p^6}\\ &=\frac 1{16}+\frac{63}{320}p^5B_{p-5}\pmod{p^6} \end{align}
である. これとMaclaurin展開を用いると
\begin{align} \Phi(0)&\equiv\Phi\left(\frac{p^4}{16}\right)-\frac{p^4}{16}\Phi'\left(0\right)\pmod{p^6} \end{align}
となる.
\begin{align} \Delta_k:=\sum_{j=1}^k\left(\frac 1{(2j-1)^4}-\frac 1{(2j)^4}\right) \end{align}
とすると, 定義から計算すると
\begin{align} \Phi'(0)&\equiv\sum_{k=0}^m(4k+1)\beta_k^5\frac{(p)_k}{\left(\frac 32-p\right)_k}(16\Delta_k+32p(H_{2k}^{(5)}-H_{2k}^{(1)}\Delta_{k}))\pmod{p^2} \end{align}
となる. $1\leq k\leq m-1$においては
\begin{align} (4k+1)\beta_k^5\frac{(p)_k}{\left(\frac 32-p\right)_k}&\equiv p\beta_k^4\frac{4k+1}{k(2k+1)}\pmod{p^2} \end{align}
よりこの部分の寄与は
\begin{align} 16p\sum_{k=1}^{m-1}\beta_k^4\frac{4k+1}{k(2k+1)}\Delta_k\pmod{p^2} \end{align}
である.
\begin{align} \beta_{m-k}^4&\equiv \beta_k^4\pmod p\\ \Delta_{m-k}&\equiv \Delta_k\pmod p\\ \frac{4(m-k)+1}{(m-k)(2(m-k)+1)}&\equiv -\frac{4k+1}{k(2k+1)}\pmod p \end{align}
であるから, $k\mapsto m-k$としたものと合わせると$0$になることが分かる. $k=0$の項も$0$なので, $k=m$の項だけが残ることが分かる. このとき
\begin{align} (4m+1)\beta_m^5\frac{(p)_m}{\left(\frac 32-p\right)_m}\equiv -2\pmod p \end{align}
であり, 補題2から
\begin{align} \Delta_m&=H_{p-1}^{(4)}-\frac 18H_m^{(4)}\\ &\equiv -\frac34pB_{p-5}\pmod{p^2}\\ H_{p-1}^{(5)}&\equiv 0\pmod p \end{align}
であるから,
\begin{align} \Phi'(0)\equiv 16\cdot(-2)\cdot\left(-\frac34pB_{p-5}\right)=24pB_{p-5}\pmod{p^2} \end{align}
となる. よって,
\begin{align} \frac{\beta_p^4}{2p-1}\equiv -\frac 1{16}\pmod p \end{align}
であることと合わせて,
\begin{align} \frac{\beta_p^4}{2p-1}\Phi(0)&\equiv \frac 1{16}+\frac{63}{320}p^5B_{p-5}+\frac{24}{16^2}p^5B_{p-5}\pmod{p^6}\\ &\equiv\frac 1{16}+\frac{93}{320}p^5B_{p-5}\pmod{p^6} \end{align}
を得る. よって,
\begin{align} &\sum_{k=0}^{p-1}(3(4k+1)^3+(4k+1))\beta_k^8\\ &\equiv 64p^3\frac{\beta_p^4}{2p-1}\Phi(0)\pmod{p^9}\\ &\equiv 4p^3+\frac{93}5p^8B_{p-5}\pmod{p^9} \end{align}
となって示すべき等式を得る.

投稿日:3日前
更新日:3日前
数学の力で現場を変える アルゴリズムエンジニア募集 - Mathlog served by OptHub

この記事を高評価した人

高評価したユーザはいません

この記事に送られたバッジ

バッジはありません。

投稿者

Wataru
Wataru
1202
88732
超幾何関数, 直交関数, 多重ゼータ値などに興味があります

コメント

他の人のコメント

コメントはありません。
読み込み中...
読み込み中